شمس الدين محمد بن محمود الشهرزوري ( مترجم : تبريزى )

22

نزهة الأرواح وروضة الأفراح ( تاريخ الحكماء قبل ظهور الإسلام وبعده ) ( فارسى )

4 - علماى سير چنين ذكر كرده‌اند كه بعد از اين بزرگان جماعت « 19 » ديگر از حكما به هم رسيدند كه اصول صحيحهء كليه را از همهء علوم از پيشينيان قبول كردند و مسلم داشتند ، اما در تتبع و پيروى جزويات كمال سعى و اهتمام مىنمودند تا هر فنى و صنعتى را بخصوصه صورت اتمام توانند داد ، پس اقتصار كردند بر آراى محسوسه ، و فرا گرفتند بسيارى از دلايل و براهين متقدمان را . و اين طايفه دانا و فاضل بودند و اما ايشان را ملكه و استطاعت تحقيق اصول صنايع متقدمان نبود مثل جالينوس و بطلميوس و امثال اينها . پس هر يك مشغول شدند به تجربه و نقل حكايات اصحاب تجارب و استعمال قياس به تسليم اصول و مقدمات كه اين قياس مبتنى « 20 » بر آنهاست . 4 ، 1 - و جالينوس بذل جهد نمود و نهايت تعب و مشقت بر نفس خود قرار داد چنانچه كتابى تصنيف نموده در معتقدات خودش ، و در آن كتاب اعتراف به جهل و تقصير خود و بيان كوشش و سعى حكماى سابق در تحصيل علوم كرد ، تا آنكه گفت اسكندر افروديسى « 21 » در حق جالينوس كه : جالينوس هشتاد سال در تحصيل علوم عمر خود فانى ساخت ، تا آنكه اقرار نمود كه چيزى نمىدانم ، ليكن [ 8 - ب ] در مسائل فروعى علم طب سخنى نيست در جلالت قدر و كمال منزلت او . 4 ، 2 - اما افلاطون و سقراط و فيثاغورس و غير اينها از حكماى پيشين مطالب علمى را در لباس [ رمز ] ادا مىكردند « 22 » و صريح نمىگفتند ، از جهت آنكه مبادا نااهلى بر اسرار ايشان اطلاع يابد و آن را اسباب اكتساب بدىها سازد . ديگر آنكه طالب عاشق هرگاه مطلوب خود را به صد هزار مشقت و تعب و بىخوابى و گرسنگى به روزگار دراز به دست

--> ( 19 ) - د : جماعتى . ( 20 ) - متن عربى : بنى عليها . د : مبنى . ( 21 ) - اساس وت : اسكندر رافروديسى . ( 22 ) - نسخه‌ها : « رمز » ندارد ، متن عربى : كتبهم مملوة بالرموز و الالغاز .